Είναι περασμένα μεσάνυχτα και μόλις αποκοιμήθηκες στο ξενοδοχείο σ' ένα νησί. Χτυπάει το τηλέφωνο του δωματίου. «Συγγνώμη για την ώρα, σας καλώ από τη ρεσεψιόν. Υπήρξε ένα πρόβλημα με την επεξεργασία της κάρτας σας και το σύστημα την απέρριψε. Μπορείτε να μου δώσετε ξανά τον αριθμό και τον κωδικό CVV για να μη χάσετε την κράτηση;» Νυσταγμένος και αναστατωμένος, είσαι έτοιμος να τα διαβάσεις.
Μη το κάνεις. Η κλήση δεν έρχεται από τη ρεσεψιόν - έρχεται απ' έξω, από κάποιον που ξέρει ότι μένεις εκεί και εκμεταλλεύεται ακριβώς τη στιγμή που είσαι λιγότερο σε εγρήγορση. Οι ταξιδιώτες είναι ιδανικός στόχος: βιάζονται, δεν ξέρουν τις τοπικές διαδικασίες, χειρίζονται κρατήσεις και πληρωμές σε άγνωστο περιβάλλον και θέλουν πάνω απ' όλα να μη χαλάσουν τις διακοπές τους. Πάνω σε αυτό χτίζονται διάφορες απάτες.
Η νυχτερινή κλήση «από τη ρεσεψιόν»
Η πιο διαδεδομένη απάτη στα καταλύματα είναι αυτή η ψεύτικη κλήση. Συνήθως γίνεται αργά το βράδυ, για δύο λόγους: ο επισκέπτης είναι μισοκοιμισμένος και η πραγματική ρεσεψιόν είναι πιο πιθανό να μη λειτουργεί ή να έχει λιγότερο προσωπικό για να διασταυρώσεις.
Το σενάριο είναι πάντα ένα «τεχνικό πρόβλημα» που δικαιολογεί γιατί χρειάζονται ξανά τα στοιχεία της κάρτας: η συναλλαγή απορρίφθηκε, το σύστημα έπεσε, η προκαταβολή δεν πέρασε. Ο στόχος είναι να πεις δυνατά τον πλήρη αριθμό κάρτας, την ημερομηνία λήξης και κυρίως τον κωδικό CVV. Με αυτά, ο απατεώνας μπορεί να κάνει αγορές στο όνομά σου.
Η αλήθεια είναι απλή: κανένα σωστό ξενοδοχείο δεν σου ζητά τον κωδικό CVV στο τηλέφωνο, και ασφαλώς όχι μεσάνυχτα. Αν υπάρχει πραγματικό θέμα με την κάρτα, το λύνεις πρόσωπο με πρόσωπο στη ρεσεψιόν την επομένη.
Ψεύτικα email και κλήσεις «επιβεβαίωσης κράτησης»
Πριν καν φτάσεις, μπορεί να δεχτείς μήνυμα ή κλήση που μοιάζει να έρχεται από την πλατφόρμα κρατήσεων ή από το ίδιο το κατάλυμα. Σου λένε ότι η κράτηση «δεν επιβεβαιώθηκε» ή ότι χρειάζεται «επαλήθευση κάρτας» και σου στέλνουν έναν σύνδεσμο πληρωμής.
Ο σύνδεσμος οδηγεί σε μια σελίδα που μοιάζει πανομοιότυπη με την επίσημη, αλλά η διεύθυνση είναι ελαφρώς διαφορετική. Ό,τι πληκτρολογήσεις εκεί - στοιχεία κάρτας, κωδικούς - πάει στους απατεώνες. Συχνά αυτά τα μηνύματα παίζουν με τον φόβο της ακύρωσης: «αν δεν πληρώσετε σε 2 ώρες, η κράτηση χάνεται». Αυτή η τεχνητή προθεσμία είναι κλασική ένδειξη απάτης.
Ψεύτικες σελίδες καταλυμάτων και διπλο-κρατήσεις
Μια άλλη παγίδα στήνεται πριν φύγεις από το σπίτι. Ψάχνεις διαμονή, βρίσκεις μια υπέροχη αγγελία σε καλή τιμή - ίσως σε μια σελίδα που μοιάζει με γνωστή πλατφόρμα ή σε μια ανάρτηση στα social - και σου ζητούν να πληρώσεις απευθείας με μεταφορά για να «κλειδώσεις» την τιμή.
Το κατάλυμα είτε δεν υπάρχει, είτε υπάρχει αλλά δεν έχει καμία σχέση με τον «ιδιοκτήτη» που μιλάς. Φτάνεις και δεν υπάρχει κράτηση. Σε άλλες περιπτώσεις, οι ίδιες φωτογραφίες ενός πραγματικού καταλύματος χρησιμοποιούνται σε πολλές ψεύτικες αγγελίες ταυτόχρονα, και αρκετοί επισκέπτες εμφανίζονται την ίδια μέρα. Πρόκειται για παραλλαγή των απατών σε αγγελίες, που αναλύουμε στον οδηγό για τις απάτες σε marketplace και αγγελίες.
Ψεύτικα «τελωνεία», «πρόστιμα» και αναπάντητες κλήσεις
Στους επισκέπτες απευθύνονται και σενάρια εξουσίας. Μια κλήση ή SMS υποστηρίζει ότι υπάρχει «πρόστιμο» που πρέπει να πληρώσεις άμεσα, ένα «δέμα στο τελωνείο» με τέλος, ή ένα «πρόβλημα με τα έγγραφά σου». Ο ταξιδιώτης, που δεν ξέρει αν αυτό είναι φυσιολογικό στη χώρα που επισκέπτεται, μπαίνει εύκολα στον πειρασμό να πληρώσει για να μην μπλέξει.
Στην πραγματικότητα, καμία τελωνειακή ή αστυνομική αρχή δεν ζητά πληρωμή προστίμου με κάρτα ή με κρυπτονομίσματα μέσα από μια τηλεφωνική κλήση ή ένα SMS. Αν υπάρχει πραγματικό ζήτημα, ακολουθείται επίσημη, γραπτή διαδικασία - όχι μια βιαστική απαίτηση να πληρώσεις «τώρα» για να μην μπλέξεις. Μόλις ακούσεις «πλήρωσε αμέσως αλλιώς θα έχεις πρόβλημα με τις αρχές», ξέρεις ότι μιλάς με απατεώνα.
Υπάρχει και η αναπάντητη κλήση από ξένο, ασυνήθιστο πρόθεμα: χτυπάει μία φορά και κλείνει, για να σε δελεάσει να καλέσεις πίσω σε υπερτιμολογημένο αριθμό. Είναι η απάτη wangiri, που εξηγούμε στον οδηγό για τις αναπάντητες κλήσεις από το εξωτερικό. Σε ταξίδι, όπου ούτως ή άλλως βλέπεις πολλούς ξένους αριθμούς, αυτή η παγίδα γίνεται πιο πειστική.
Πώς επαληθεύεις σωστά: κάλεσε εσύ
Όλες αυτές οι απάτες καταρρέουν μπροστά σε μία και μόνο κίνηση. Όποιο κι αν είναι το αίτημα - επιβεβαίωση κάρτας, πληρωμή, πρόστιμο - δεν απαντάς στη στιγμή. Κλείνεις και καλείς εσύ το κατάλυμα στον επίσημο αριθμό που υπάρχει στην επιβεβαίωση της κράτησης ή στην επίσημη ιστοσελίδα.
Στην πράξη η επαλήθευση παίρνει λίγα δευτερόλεπτα και ακολουθεί πάντα την ίδια σειρά, όποια κι αν είναι η μορφή της κλήσης ή του μηνύματος.
- Μη δίνεις τίποτα στη στιγμή. Πες ότι θα το ελέγξεις και κλείσε ευγενικά.
- Αν η κλήση ήρθε στο δωμάτιο, κατέβα στη ρεσεψιόν ή κάλεσε το εσωτερικό της από τον κατάλογο του δωματίου.
- Αν ήρθε email ή SMS, μην πατήσεις τον σύνδεσμο - μπες μόνος σου στην επίσημη πλατφόρμα ή εφαρμογή και έλεγξε την κράτηση εκεί.
- Έλεγξε τον άγνωστο αριθμό πριν τον καλέσεις πίσω.
Για το τελευταίο βήμα, ο οδηγός μας για το πώς ελέγχεις έναν άγνωστο αριθμό δείχνει τα πρακτικά βήματα. Σε κάθε περίπτωση, η ασφαλής λογική είναι να καλείς εσύ τον επίσημο αριθμό, ποτέ να μην εμπιστεύεσαι τον αριθμό που εμφανίστηκε ή που σου έδωσαν.
Λίστα ελέγχου για τον ταξιδιώτη
Κράτησε νοερά αυτή τη μικρή λίστα όταν ταξιδεύεις. Δουλεύει εξίσου για κρατήσεις, για κλήσεις στο δωμάτιο και για μηνύματα.
- Κανένα σωστό κατάλυμα δεν ζητά CVV ή πλήρη στοιχεία κάρτας στο τηλέφωνο.
- Δεν πατάς συνδέσμους πληρωμής από email ή SMS - μπαίνεις μόνος σου στην επίσημη πλατφόρμα.
- Πληρώνεις μέσω της επίσημης πλατφόρμας, ποτέ με απευθείας μεταφορά σε «ιδιοκτήτη».
- Μια τεχνητή προθεσμία («πληρώστε σε 2 ώρες») είναι σημάδι απάτης.
- Κάλεσε εσύ τον επίσημο αριθμό του καταλύματος για να επιβεβαιώσεις κάθε αίτημα.
- Αναπάντητη κλήση από άγνωστο ξένο πρόθεμα; Μην καλείς πίσω.
Μια καλή συνήθεια πριν το ταξίδι είναι να αποθηκεύεις στο κινητό σου τον επίσημο αριθμό του καταλύματος και τον κωδικό κράτησης. Έτσι, αν δεχτείς μια ύποπτη κλήση, έχεις αμέσως τον σωστό αριθμό για να καλέσεις και να διασταυρώσεις, χωρίς να ψάχνεις πανικόβλητος.
Συχνές ερωτήσεις
Στην οθόνη φαινόταν ο αριθμός του ξενοδοχείου. Πώς γίνεται;
Με πλαστογράφηση της αναγνώρισης κλήσης, ο απατεώνας μπορεί να εμφανίσει στο κινητό σου τον πραγματικό αριθμό του καταλύματος. Ο αριθμός στην οθόνη δεν αποδεικνύει ποιος σε καλεί. Αν έχεις αμφιβολία, κλείσε και κάλεσε εσύ τον αριθμό από την επιβεβαίωση της κράτησης.
Έδωσα τα στοιχεία της κάρτας μου στην ψεύτικη κλήση. Τι κάνω;
Κάλεσε αμέσως την τράπεζα στον αριθμό που είναι τυπωμένος στην πίσω όψη της κάρτας, μπλόκαρε την κάρτα και ζήτησε έκδοση νέας. Έλεγξε τις συναλλαγές σου και ενεργοποίησε ειδοποιήσεις για κάθε χρέωση. Όσο πιο γρήγορα κινηθείς, τόσο μικρότερη η ζημιά.
Πλήρωσα προκαταβολή για κατάλυμα που δεν υπάρχει. Μπορώ να τα πάρω πίσω;
Εξαρτάται από τον τρόπο πληρωμής. Αν πλήρωσες μέσω επίσημης πλατφόρμας με κάρτα, υπάρχει περιθώριο αμφισβήτησης της χρέωσης. Αν έκανες απευθείας τραπεζική μεταφορά, η ανάκτηση είναι πιο δύσκολη. Κάλεσε την τράπεζά σου και υπόβαλε καταγγελία στις αρχές το συντομότερο.
Είμαι ξένος επισκέπτης. Πού καταγγέλλω την απάτη στην Ελλάδα;
Στη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας, τηλεφωνικά στο 11188, ή σε οποιοδήποτε αστυνομικό τμήμα. Για καταναλωτικές διαφορές με κατάλυμα μπορείς να απευθυνθείς και στον Συνήγορο του Καταναλωτή. Κράτησε τα email, τους αριθμούς και τις αποδείξεις πληρωμής.
Συνοπτικά
Οι απάτες σε τουρίστες παίζουν με τη βιασύνη, την άγνοια του τοπικού πλαισίου και τον φόβο να χαλάσει το ταξίδι. Η ψεύτικη νυχτερινή κλήση «από τη ρεσεψιόν», το email επιβεβαίωσης με link πληρωμής, τα ψεύτικα καταλύματα και τα δήθεν τελωνεία είναι διαφορετικές παραλλαγές της ίδιας λογικής. Η άμυνα δεν αλλάζει: κανένα CVV στο τηλέφωνο, κανένας σύνδεσμος πληρωμής από μήνυμα, και πάντα μία επαλήθευση καλώντας εσύ τον επίσημο αριθμό. Λίγα δευτερόλεπτα προσοχής σώζουν τις διακοπές σου.