Wangiri: η απάτη με τις αναπάντητες κλήσεις από το εξωτερικό

Σου χτυπάει το κινητό μία φορά και κλείνει. Στην οθόνη βλέπεις άγνωστο αριθμό με κωδικό χώρας +232 ή +375. Το πρώτο σου ένστικτο είναι να επιστρέψεις την κλήση - μήπως ήταν κάτι σημαντικό. Σταμάτα. Μόλις είδες την πιο κερδοφόρα τηλεφωνική απάτη της δεκαετίας.

Λέγεται wangiri. Στα ιαπωνικά σημαίνει «ένα κουδούνισμα και κλείσιμο». Η ΕΕΤΤ έχει δημοσιεύσει επανειλημμένα δελτία τύπου που προειδοποιούν τους Έλληνες καταναλωτές για το φαινόμενο, που εξαπλώνεται σε όλη την Ευρώπη.

Πώς λειτουργεί η απάτη βήμα-βήμα

1. Αυτόματος dialer κάνει χιλιάδες κλήσεις σε ελληνικά κινητά από αριθμούς εξωτερικού
2. Μόλις χτυπήσει μία φορά, η κλήση τερματίζεται. Στην οθόνη σου μένει μια αναπάντητη.
3. Αν επιστρέψεις την κλήση, συνδέεσαι σε premium αριθμό ή σε γραμμή υψηλής χρέωσης σε εξωτικό προορισμό
4. Στην άλλη άκρη παίζει μηνύμα ή «κρατά σε αναμονή» όσο μπορεί. Κάθε δευτερόλεπτο σου χρεώνεται.
5. Ο φορέας στο εξωτερικό μοιράζεται τα έσοδα με τον απατεώνα. Στον δικό σου λογαριασμό εμφανίζεται χρέωση 5-30 ευρώ ή και περισσότερο.

Δεν χρειάζεται να πατήσεις τίποτα. Δεν χρειάζεται να δώσεις στοιχεία. Αρκεί να επιστρέψεις την κλήση και να μείνεις στη γραμμή.

Ποιοι κωδικοί χωρών χρησιμοποιούνται περισσότερο

Οι απατεώνες προτιμούν χώρες με ακριβές διεθνείς γραμμές και χαλαρή ρύθμιση. Σύμφωνα με συγκεντρωτικά στοιχεία του ENISA και ευρωπαϊκών παρόχων, οι κωδικοί που εμφανίζονται πιο συχνά σε wangiri καμπάνιες είναι:

Η λίστα ανανεώνεται. Όταν ένας πάροχος αρχίζει να μπλοκάρει κάποια χώρα, οι απατεώνες μετακινούν τη δραστηριότητά τους σε άλλη.

Πόσο μπορεί να σου κοστίσει

Η χρέωση σε διεθνή premium αριθμό μπορεί να φτάσει τα 2-15 ευρώ ανά λεπτό, ανάλογα με τον προορισμό και τον πάροχό σου. Ένα τετράλεπτο τηλεφώνημα σε αριθμό Σιέρα Λεόνε μπορεί άνετα να σε κοστίσει 30-40 ευρώ.

Αν είσαι σε καρτοκινητό, ο λογαριασμός σου αδειάζει αμέσως. Αν είσαι σε συμβόλαιο, το ποσό εμφανίζεται ως «εκτός πακέτου» στον επόμενο λογαριασμό.

Πώς προστατεύεσαι - πρακτικός οδηγός

1. Μην επιστρέφεις ποτέ κλήση σε άγνωστο διεθνή αριθμό. Αν ήταν κάτι σοβαρό, θα ξαναπροσπαθήσει ή θα στείλει μήνυμα.
2. Έλεγξε τον κωδικό χώρας πριν επιστρέψεις. Αν δεν αναγνωρίζεις τον κωδικό, μην το ρισκάρεις.
3. Μπλόκαρε τον αριθμό από τις ρυθμίσεις του τηλεφώνου ή με εφαρμογή φιλτραρίσματος (Truecaller, Hiya, Should I Answer).
4. Ζήτα από τον πάροχό σου να κλείσει τις διεθνείς κλήσεις προς χώρες που δεν χρειάζεσαι. Cosmote, Vodafone και Nova προσφέρουν αυτή τη δυνατότητα δωρεάν.
5. Καταγγείλε στην ΕΕΤΤ. Αν έπεσες θύμα, υπάρχει επίσημο κανάλι αναφοράς για διεθνείς απάτες αρίθμησης.

Αν ήδη επέστρεψες την κλήση

Δεν χάθηκαν όλα. Έχεις τις παρακάτω επιλογές:

• Επικοινώνησε αμέσως με τον πάροχό σου. Συχνά οι πάροχοι αφαιρούν τη χρέωση wangiri «ως ένδειξη καλής πίστης», ειδικά αν είναι η πρώτη φορά.
• Υπόβαλε καταγγελία στην ΕΕΤΤ μέσω της φόρμας στο eett.gr. Δίνεις τον αριθμό, την ημερομηνία και το ποσό χρέωσης.
• Συνήγορος του Καταναλωτή - αν ο πάροχος αρνείται την επιστροφή, υπάρχει δωρεάν διαμεσολάβηση.
• Ζήτα τη φραγή διεθνών κλήσεων για να μην επαναληφθεί.

Αν αναρωτιέσαι τι κάνεις γενικότερα όταν πέσεις θύμα τηλεφωνικής απάτης, δες τον αναλυτικό μας οδηγό τι κάνω αν έδωσα στοιχεία σε απατεώνα.

Γιατί η αναγνώριση κλήσης δεν είναι αξιόπιστη

Πολλοί χρήστες λένε «αλλά εγώ δεν θα ξεγελαστώ, βλέπω αμέσως ότι είναι αριθμός εξωτερικού». Δύο προβλήματα:

• Ψυχολογική περιέργεια - όταν χτυπά κάποιος απρόσμενα, ο εγκέφαλος ψάχνει εξήγηση. «Μήπως είναι ο ξάδερφος που λείπει στο εξωτερικό;»
• Εξατομίκευση - σε κάποιες καμπάνιες οι απατεώνες έχουν αναγνωρίσει την κοινότητα μεταναστών μιας χώρας στην Ελλάδα και χτυπούν κατά κύριο λόγο αριθμούς που έχουν ιστορικό κλήσεων προς εκείνη τη χώρα

Επιπλέον, ο αριθμός μπορεί να εμφανιστεί παραποιημένος μέσω spoofing, ώστε να μοιάζει «πιο κανονικός». Η εμφάνιση δεν είναι ποτέ απόδειξη της προέλευσης.

Wangiri εκδοχή SMS - «Σας έλειψε κλήση»

Νεότερη παραλλαγή είναι το SMS που λέει «Σας έλειψε κλήση από +XXX, καλέστε για επανασύνδεση». Ίδιος μηχανισμός: αν καλέσεις, χρεώνεσαι. Διαφέρει μόνο στον τρόπο που σε ωθεί στην επιστροφή κλήσης - μέσω μηνύματος αντί για χτύπημα.

Αν λαμβάνεις τέτοια SMS, μην απαντάς και μην καλείς. Υπόβαλε καταγγελία στην ΑΠΔΠΧ μέσω της ηλεκτρονικής φόρμας στο dpa.gr (ενότητα «Ανεπιθύμητες ηλεκτρονικές επικοινωνίες») ή απλά διαγράφεις το μήνυμα.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι παράνομο το wangiri;

Στην Ελλάδα η ίδια η κλήση δεν είναι παράνομη - δεν μπορείς να καταγγείλεις «επειδή σε χτύπησαν μία φορά». Παράνομη είναι η οργανωμένη συνωμοσία που μοιράζεται έσοδα από καταχρηστική χρήση διεθνών γραμμών. Η ΕΕΤΤ συντονίζεται με αντίστοιχες ευρωπαϊκές αρχές για να μπλοκάρουν τις γραμμές.

Γιατί ο πάροχός μου δεν τους μπλοκάρει αυτόματα;

Δεν είναι τόσο απλό. Οι αριθμοί αλλάζουν διαρκώς, και το μπλοκάρισμα ολόκληρης χώρας θα έθιγε νόμιμους χρήστες (επιχειρήσεις με συνεργάτες σε αυτή τη χώρα, μετανάστες με συγγενείς). Οι πάροχοι κάνουν στοχευμένο μπλοκάρισμα μετά από αναφορές.

Μπορώ να ζητήσω επιστροφή χρημάτων αν με εξαπατήσει wangiri;

Συνήθως ναι, ως ένδειξη καλής πίστης από τον πάροχο. Δεν είναι νομικά κατοχυρωμένο δικαίωμα, αλλά είναι συνηθισμένη πρακτική. Πρέπει να το ζητήσεις γρήγορα - ιδανικά πριν εκδοθεί ο επόμενος λογαριασμός.

Λειτουργούν οι εφαρμογές τύπου Truecaller για wangiri;

Σχετικά. Αναγνωρίζουν γνωστούς ύποπτους αριθμούς και τους σημαίνουν στην εισερχόμενη κλήση ή τους μπλοκάρουν αυτόματα. Δεν αναγνωρίζουν 100% των νέων καμπανιών, ειδικά τις πρώτες ώρες πριν συγκεντρωθούν αρκετές αναφορές χρηστών.

Αν επιστρέψω την κλήση και απαντήσει «πραγματικός» άνθρωπος, είναι σίγουρα απάτη;

Όχι αναγκαστικά - μπορεί απλά να μη σου χρεώθηκαν επειδή κράτησε ελάχιστα. Όμως αν ο άνθρωπος στην άλλη άκρη μιλά αόριστα ή σε ζητά να μείνεις στη γραμμή χωρίς λόγο, αυτό είναι κλασικός ρόλος εμπλοκής (engagement). Κλείσε αμέσως.