Ανέβασες ένα παλιό κινητό στο Marketplace και μέσα σε λίγα λεπτά γράφει κάποιος: «Με ενδιαφέρει, το θέλω σίγουρα. Δεν προλαβαίνω να περάσω, θα στείλω courier και θα πληρώσω ηλεκτρονικά. Δώσε μου τον αριθμό σου να τα πούμε στο WhatsApp.» Ευγενικός, αποφασισμένος, εύκολος πελάτης. Μετά σου στέλνει ένα link «για να λάβεις την πληρωμή» όπου σου ζητάει τον αριθμό της κάρτας σου. Εκεί, τη στιγμή που νομίζεις ότι θα εισπράξεις, χρεώνεσαι.
Οι πλατφόρμες αγοραπωλησιών μεταξύ ιδιωτών - Skroutz, Facebook Marketplace, Vinted - έχουν δικούς τους μηχανισμούς ασφαλούς πληρωμής. Όσο η συναλλαγή μένει μέσα στην πλατφόρμα, ο κίνδυνος είναι περιορισμένος. Η απάτη ξεκινάει σχεδόν πάντα με μία κίνηση: ο άλλος προσπαθεί να σε βγάλει έξω - στο τηλέφωνο, στο WhatsApp ή στο Viber - όπου δεν υπάρχει καμία προστασία και κανείς να δει τι λέγεται.
Η απάτη του «πληρώνω με courier»
Είναι η πιο διαδεδομένη κομπίνα όταν εσύ είσαι ο πωλητής. Ο δήθεν αγοραστής λέει ότι θα στείλει ταχυμεταφορά και θα πληρώσει «μέσω της υπηρεσίας του courier». Σου στέλνει έναν σύνδεσμο που μοιάζει με σελίδα γνωστής εταιρείας ή τράπεζας, με το λογότυπο και όλα. Εκεί σου ζητάει να βάλεις τον αριθμό της κάρτας σου, την ημερομηνία λήξης, το CVV και - το κρίσιμο - έναν κωδικό OTP «για να ενεργοποιηθεί η κατάθεση».
Η αλήθεια είναι απλή: για να λάβεις χρήματα δεν χρειάζεσαι ποτέ το CVV ή κωδικό OTP. Αυτά τα στοιχεία χρειάζονται μόνο για να πληρώσεις. Η σελίδα είναι ψεύτικη και κάθε στοιχείο που βάζεις πηγαίνει στους απατεώνες, που το χρησιμοποιούν για να χρεώσουν την κάρτα σου. Γιατί ο κωδικός OTP δεν φεύγει ποτέ από τη συσκευή σου το αναλύουμε στον οδηγό για τον smishing και τα ψεύτικα SMS.
Η ψεύτικη σελίδα είναι συχνά εντυπωσιακά πειστική. Έχει το σωστό λογότυπο, τα ίδια χρώματα, ακόμη και μια διεύθυνση που μοιάζει με την επίσημη - με μια μικρή διαφορά που εύκολα προσπερνάς, όπως μια λέξη παραπάνω ή μια κατάληξη που δεν ταιριάζει. Πριν βάλεις οτιδήποτε, κοίτα προσεκτικά τη γραμμή διεύθυνσης. Αν δεν είναι ακριβώς ο επίσημος ιστότοπος της εταιρείας ή της τράπεζάς σου, σταμάτα. Και κράτα στο μυαλό σου τη λογική, όχι μόνο την εμφάνιση: ένας πωλητής εισπράττει, δεν πληρώνει. Καμία διαδικασία «είσπραξης» δεν απαιτεί ποτέ τα μυστικά στοιχεία της κάρτας σου.
Τα άλλα πρόσωπα της ίδιας απάτης
Η κομπίνα με τον courier δεν είναι η μόνη. Όταν η συζήτηση φύγει εκτός πλατφόρμας, εμφανίζονται και άλλα σενάρια, ανάλογα με το αν αγοράζεις ή πουλάς.
| Σενάριο | Πώς παρουσιάζεται | Το κόλπο |
|---|---|---|
| «Λάβε την πληρωμή» | Link από δήθεν courier ή τράπεζα | Βάζεις στοιχεία κάρτας και OTP - σε χρεώνουν |
| Ψεύτικο screenshot | «Σου έστειλα ήδη τα χρήματα, δες» | Πλαστή εικόνα πληρωμής που δεν έγινε ποτέ |
| Υπερπληρωμή | «Έστειλα κατά λάθος παραπάνω, γύρισέ τα» | Η αρχική πληρωμή είναι ψεύτικη, γυρίζεις δικά σου |
| Ψεύτικος πωλητής | Προϊόν κάτω από την αγορά, ζητάει προκαταβολή | Πληρώνεις και το προϊόν δεν φτάνει ποτέ |
Πρόσεξε ένα κοινό νήμα: όλα στηρίζονται στο να σε πείσουν ότι τα χρήματα «είναι ήδη καθ' οδόν». Ένα screenshot πληρωμής δεν αποδεικνύει τίποτα - φτιάχνεται σε δευτερόλεπτα. Μην παραδώσεις ποτέ προϊόν ή μην επιστρέψεις «επιπλέον» ποσά πριν δεις πραγματικά τα χρήματα στον λογαριασμό σου.
Όταν είσαι ο αγοραστής
Η άλλη όψη είναι ο ψεύτικος πωλητής. Βλέπεις μια αγγελία με προϊόν σε ύποπτα χαμηλή τιμή - ένα κινητό μισή τιμή, εισιτήρια για sold out συναυλία. Ο πωλητής σε σπρώχνει εκτός πλατφόρμας και ζητάει προκαταβολή ή πλήρη πληρωμή με μεταφορά «για να το κρατήσει». Μόλις πληρώσεις, εξαφανίζεται.
Η λογική είναι πάντα η ίδια: ό,τι μοιάζει πολύ καλό για να είναι αληθινό, συνήθως δεν είναι. Πριν στείλεις χρήματα σε άγνωστο, καλό είναι να ελέγξεις και τον αριθμό ή το προφίλ του. Πώς να αξιολογήσεις έναν άγνωστο που σε καλεί ή σου γράφει το δείχνουμε στον οδηγό πώς να ελέγχεις έναν άγνωστο αριθμό, και σε βάσεις αναφορών όπως το «Ποιος Κάλεσε» μπορεί να βρεις ήδη καταγγελίες για το ίδιο νούμερο.
Υπάρχουν και μικρότερα σημάδια που προδίδουν τον ψεύτικο πωλητή. Το προφίλ είναι ολοκαίνουργιο, χωρίς ιστορικό και χωρίς αξιολογήσεις. Οι φωτογραφίες του προϊόντος μοιάζουν τραβηγμένες από το διαδίκτυο και όχι από τον ίδιο - μια αναζήτηση εικόνας τις βρίσκει αλλού. Αρνείται να σου δείξει το προϊόν από κοντά ή να σου στείλει επιπλέον φωτογραφία με μια λεπτομέρεια που ζητάς εσύ. Και πάντα βιάζεται: «το θέλουν κι άλλοι, κράτησέ το με μια προκαταβολή». Όταν δεις δύο ή τρία από αυτά μαζί, κάνε πίσω.
Ο κανόνας που τις σταματάει όλες
Δεν χρειάζεται να ξεχωρίζεις κάθε παραλλαγή. Αρκεί ένας κανόνας: η πληρωμή μένει μέσα στην πλατφόρμα. Skroutz, Vinted και τα εργαλεία πληρωμής του Marketplace υπάρχουν ακριβώς για να σε προστατεύουν. Όποιος σε πιέζει να βγεις έξω, να μιλήσετε στο WhatsApp και να πληρώσετε «πιο εύκολα» αλλιώς, προσπαθεί να σε φέρει σε χώρο χωρίς δίχτυ ασφαλείας.
- Κράτα όλη την επικοινωνία και την πληρωμή μέσα στην επίσημη πλατφόρμα.
- Μη δίνεις ποτέ στοιχεία κάρτας ή κωδικό OTP σε εξωτερικό link για να «λάβεις» χρήματα.
- Μη βασίζεσαι σε screenshot πληρωμής - επιβεβαίωσε μόνο από τον δικό σου λογαριασμό.
- Μην παραδίδεις προϊόν και μην επιστρέφεις «επιπλέον» ποσά πριν εισπράξεις στ' αλήθεια.
- Δυσπιστία σε τιμές πολύ κάτω από την αγορά και σε αιτήματα για προκαταβολή.
- Αν θες παράδοση από κοντά, προτίμησε δημόσιο χώρο και πληρωμή με μετρητά κατά την παραλαβή.
Όταν κάποιος επιμένει να φύγετε από την πλατφόρμα, αυτό από μόνο του είναι η απάντηση. Ένας τίμιος αγοραστής ή πωλητής δεν έχει κανέναν λόγο να αποφεύγει τον ασφαλή τρόπο πληρωμής. Και μόλις η συζήτηση μεταφερθεί στο WhatsApp ή στο Viber, μπαίνεις σε ένα περιβάλλον με τους δικούς του κινδύνους - τα ίδια κόλπα με ψεύτικα link και κωδικούς που περιγράφουμε στον οδηγό για τις απάτες σε WhatsApp και Viber.
Αν έδωσες ήδη στοιχεία ή πλήρωσες
Αν έβαλες στοιχεία κάρτας ή κωδικό OTP σε ψεύτικη σελίδα, κάλεσε αμέσως την τράπεζα στον επίσημο αριθμό για μπλοκάρισμα κάρτας, και παρακολούθησε τις κινήσεις σου. Αν έκανες μεταφορά σε ψεύτικο πωλητή, ζήτησε ανάκληση όσο είναι πρόσφατη και κράτησε όλα τα μηνύματα. Υπόβαλε καταγγελία στη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος στο 11188 και ενημέρωσε την πλατφόρμα για να μπλοκάρει τον λογαριασμό του απατεώνα.
Συχνές ερωτήσεις
Γιατί ο αγοραστής θέλει να συνεχίσουμε στο WhatsApp;
Γιατί εκτός πλατφόρμας δεν υπάρχει προστασία, δεν καταγράφεται η συνομιλία και μπορεί να σου στείλει ελεύθερα ψεύτικα link. Μέσα στην πλατφόρμα η εταιρεία βλέπει ύποπτη συμπεριφορά και μπορεί να μπλοκάρει τη συναλλαγή. Όταν κάποιος βιάζεται να βγείτε έξω, αυτό είναι κόκκινη σημαία.
Μου έστειλε screenshot ότι πλήρωσε. Να στείλω το προϊόν;
Όχι. Ένα screenshot φτιάχνεται ή επεξεργάζεται εύκολα και δεν αποδεικνύει καμία πραγματική πληρωμή. Παράδωσε ή στείλε το προϊόν μόνο αφού δεις τα χρήματα κατατεθειμένα στον δικό σου λογαριασμό ή ολοκληρωμένη την πληρωμή μέσα στην πλατφόρμα.
Είναι ασφαλές το «αντικαταβολή» με courier;
Η γνήσια αντικαταβολή - πληρώνεις με μετρητά στον διανομέα όταν παραλαμβάνεις - είναι σχετικά ασφαλής για τον αγοραστή. Η απάτη χρησιμοποιεί την έννοια του courier για να σε ξεγελάσει με ψεύτικα link «είσπραξης». Καμία υπηρεσία ταχυμεταφορών δεν σου ζητάει στοιχεία κάρτας και OTP για να σου δώσει χρήματα.
Έδωσα τον αριθμό κάρτας σε link «είσπραξης». Τι κάνω τώρα;
Θεώρησε την κάρτα εκτεθειμένη. Κάλεσε αμέσως την τράπεζα για μπλοκάρισμα και έκδοση νέας, και έλεγξε τις τελευταίες κινήσεις για χρεώσεις που δεν αναγνωρίζεις. Αν έδωσες και κωδικό OTP, αντίδρασε σαν να έγινε ήδη χρέωση - η ταχύτητα κάνει τη διαφορά.
Συνοπτικά
Στις πλατφόρμες αγγελιών η απάτη ξεκινάει τη στιγμή που η συζήτηση φεύγει στο τηλέφωνο ή στο WhatsApp. Το «πληρώνω με courier» και το link «για να λάβεις τα χρήματα» σε χρεώνουν αντί να σε πληρώνουν, το ψεύτικο screenshot σε ξεγελά, και ο ψεύτικος πωλητής εξαφανίζεται με την προκαταβολή. Ένας κανόνας τις ακυρώνει όλες: πληρωμή και επικοινωνία μόνο εντός πλατφόρμας, ποτέ στοιχεία κάρτας σε εξωτερικά link.