Αριθμοί premium 090x στην Ελλάδα: τι κοστίζουν και πώς σε παγιδεύουν

Χτύπησε μία φορά και κόπηκε. Άγνωστος αριθμός που αρχίζει με 0901. «Μπορεί να ήταν κάτι σημαντικό», σκέφτηκες, και τον πήρες πίσω. Στην άλλη άκρη, μουσική αναμονής και μια φωνή που σου ζητά να «περιμένεις τον επόμενο διαθέσιμο εκπρόσωπο». Τέσσερα λεπτά μετά κλείνεις. Στον επόμενο λογαριασμό: 9,60 ευρώ για μία κλήση που δεν χρειαζόσουν.

Το κλειδί για να καταλάβεις τους premium αριθμούς δεν είναι ο τιμοκατάλογος. Είναι μια απλή παρατήρηση: σε καμία από αυτές τις απάτες δεν σε χρεώνουν επειδή σε κάλεσαν. Σε χρεώνουν επειδή σε έκαναν να καλέσεις εσύ. Ολόκληρο το σύστημα είναι στημένο ώστε η ακριβή κλήση να ξεκινά από το δικό σου δάχτυλο - μια αναπάντητη που σε τρώει η περιέργεια, ένα SMS που σε τρομάζει, ένα δώρο που σε δελεάζει. Μόλις το δεις έτσι, όλα τα σενάρια μοιάζουν μεταξύ τους.

Και εδώ είναι η γνώμη μας, ξεκάθαρα: η μόνη άμυνα που πιάνει στα σίγουρα δεν είναι η προσοχή σου, είναι ένας δωρεάν διακόπτης που σχεδόν κανείς δεν ενεργοποιεί - η φραγή κλήσεων προς premium αριθμούς στον πάροχό σου. Όλα τα υπόλοιπα, από το «μην καλείς πίσω» μέχρι το να αναγνωρίζεις προθέματα, είναι χρήσιμα αλλά δευτερεύοντα. Βασίζονται στο ότι θα θυμηθείς να είσαι προσεκτικός τη λάθος στιγμή. Ο διακόπτης δεν βασίζεται σε τίποτα - απλώς κλείνει την πόρτα.

Τι είναι, στην πράξη, ένας αριθμός premium

Ο αριθμός premium είναι αριθμός όπου η κλήση κοστίζει παραπάνω από την κανονική, και ένα κομμάτι της χρέωσης πηγαίνει στον ιδιοκτήτη του αριθμού, όχι μόνο στον πάροχο. Στην Ελλάδα τα προθέματα και τα ανώτατα όρια χρέωσης τα ρυθμίζει η ΕΕΤΤ. Υπάρχουν νόμιμες χρήσεις - γραμμές πληροφοριών, τηλεψηφοφορίες, υπηρεσίες ψυχαγωγίας. Το πρόβλημα είναι ότι η ίδια υποδομή σερβίρει και τους απατεώνες, γιατί η χρέωση είναι αυτόματη και η ζημιά γίνεται πριν προλάβεις να το σκεφτείς.

Τα ακριβή ποσά αλλάζουν ανά υπηρεσία και πάροχο, γι' αυτό τα δίνουμε ως τάξη μεγέθους, όχι ως ταρίφα. Αν θέλεις να δεις πώς ξεχωρίζουν τα «καλά» προθέματα από τα ακριβά, δες αναλυτικά τους αριθμούς 800, 801 και 807 στην Ελλάδα.

Πώς σε κάνουν να καλέσεις

Η πιο κλασική παγίδα λέγεται wangiri - στα ιαπωνικά «χτύπα και κόψε». Ένα αυτόματο σύστημα καλεί χιλιάδες αριθμούς, αφήνει ένα χτύπημα και κλείνει. Στην οθόνη σου μένει μια «αναπάντητη» από άγνωστο, συχνά ξένο αριθμό. Ποντάρουν στην περιέργεια και στην ευγένεια: «κάποιος με ζήτησε, να πάρω πίσω». Παίρνεις, και η γραμμή σε κρατά όσο περισσότερο γίνεται. Το πλήρες μοτίβο το αναλύουμε στο wangiri και τις αναπάντητες κλήσεις από το εξωτερικό.

Οι υπόλοιπες παραλλαγές αλλάζουν πρόσωπο, αλλά όχι μηχανική:

• Ψεύτικο δώρο. «Κερδίσατε! Καλέστε τον 0906... για να το παραλάβετε.» Ο αριθμός σε κρατά σε αναμονή για να φουσκώσει η χρέωση.
• Ψεύτικη «εκκρεμότητα». SMS ή email για δήθεν υπόθεση σε δημόσια υπηρεσία, με premium αριθμό «για πληροφορίες». Καμία δημόσια υπηρεσία δεν σε χρεώνει για να σου μιλήσει.
• Αγγελία που ζητά κλήση. «Καλέστε για πληροφορίες» σε αριθμό 0901 ή 0906 αντί για κανονικό τηλέφωνο ή email.
• «Δείγμα» υπηρεσίας. Διαφήμιση που σε βάζει να καλέσεις για να «ακούσεις δείγμα» - και χρεώνεσαι ανά λεπτό αναμονής.

Υπάρχει ένας λόγος που όλα καταλήγουν στην αναμονή. Το κέρδος του απατεώνα δεν βγαίνει από το ότι σήκωσες, βγαίνει από τα λεπτά που μένεις στη γραμμή. Γι' αυτό η φωνή που ακούς είναι πάντα αργή, σε βάζει σε ουρά, σε «μεταφέρει σε άλλο τμήμα», σου ζητά να «περιμένεις λίγο ακόμη». Κάθε δευτερόλεπτο σιωπής ή μουσικής είναι χρήματα που τρέχουν από την τσέπη σου στη δική του. Μόλις το καταλάβεις αυτό, το ένστικτο να κρατήσεις ευγενικά τη γραμμή «μήπως απαντήσει κάποιος» γίνεται ακριβώς το λάθος αντανακλαστικό - το κλείσιμο είναι η σωστή κίνηση, όχι η αγένεια.

Τι σου δίνει ο νόμος

Οι κανονισμοί της ΕΕΤΤ βάζουν υποχρεώσεις σε κάθε υπηρεσία premium. Οι βασικές:

• Να ανακοινώνεται η χρέωση στην αρχή της κλήσης, ώστε να ξέρεις τι πληρώνεις πριν αρχίσει το ταξίμετρο.
• Να μπορείς να κλείσεις χωρίς χρέωση μέσα στα πρώτα δευτερόλεπτα, αν δεν αποδέχεσαι την τιμή.
• Να αναφέρεται καθαρά σε κάθε διαφήμιση ο αριθμός μαζί με την αντίστοιχη χρέωση.

Αν δεν σου ανακοινώθηκε η χρέωση, ή αν η υπηρεσία δεν ήταν αυτή που διαφημίστηκε, έχεις πραγματικό επιχείρημα να αμφισβητήσεις το ποσό - δεν κάνεις χάρη σε κανέναν ζητώντας το πίσω.

Πώς διεκδικείς μια χρέωση premium

1. Ζήτα αναλυτική κατάσταση από τον πάροχο. Εντόπισε τη συγκεκριμένη κλήση και δήλωσε εγγράφως ότι την αμφισβητείς. Η διαδικασία αμφισβήτησης είναι δωρεάν.
2. Κατάγγειλε στην ΕΕΤΤ. Αν ο πάροχος αρνηθεί, η ΕΕΤΤ εξετάζει καταγγελίες κατά παρόχων και κατά ιδιοκτητών premium αριθμών και έχει επιβάλει πρόστιμα για παραπλανητικές πρακτικές.
3. Στρέψου στον Συνήγορο του Καταναλωτή. Αν πρόκειται για εμπορική υπηρεσία που δεν εκπλήρωσε ό,τι υποσχέθηκε, ο Συνήγορος του Καταναλωτή μπορεί να διαμεσολαβήσει.
4. Ζήτα φραγή premium για το μέλλον. Εδώ κλείνεις τον κύκλο: μία δωρεάν εντολή στον πάροχο και δεν ξαναγίνεται.

Η μόνη ρύθμιση που πρέπει να κάνεις σήμερα

Αν διαβάσεις μόνο μία γραμμή από όλο το άρθρο, κράτα αυτή: κάλεσε τον πάροχό σου και ζήτα πλήρη φραγή κλήσεων προς αριθμούς ειδικής χρέωσης. Είναι δωρεάν, γίνεται σε ένα τηλεφώνημα και εξουδετερώνει το wangiri, το ψεύτικο δώρο και όλα τα υπόλοιπα με μια κίνηση - γιατί όσο και να σε ξεγελάσουν, η κλήση απλώς δεν θα περάσει.

• Ενεργοποίησε τη φραγή premium στον πάροχο - ιδίως σε παιδικά κινητά και σε κινητά ηλικιωμένων.
• Μην επιστρέφεις ποτέ κλήση σε αριθμό 090x ή σε ξένο αριθμό χώρας που δεν περιμένεις.
• Θυμήσου ότι καμία τράπεζα, εφορία ή ασφαλιστικός φορέας δεν σε καλεί ποτέ από premium αριθμό.

Πριν επιστρέψεις οποιαδήποτε άγνωστη κλήση, ένας γρήγορος έλεγχος σε γλιτώνει. Δες πώς να ελέγξεις κάθε άγνωστο αριθμό σε λίγα δευτερόλεπτα.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορεί ο πάροχος να αρνηθεί επιστροφή για premium κλήση;

Μπορεί, αν η κλήση έγινε από τον αριθμό σου και η υπηρεσία λειτούργησε νόμιμα. Αν όμως δεν σου ανακοινώθηκε η χρέωση ή αν σε παρέσυραν με wangiri, η καταγγελία στην ΕΕΤΤ αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες επιστροφής. Κράτα ημερομηνία, ώρα και τον ακριβή αριθμό.

Είναι νόμιμο ένα σύστημα που καλεί και κόβει;

Το wangiri ως τεχνική εξαπάτησης δεν είναι νόμιμο. Η ΕΕΤΤ έχει ερευνήσει και προστιμάρει ιδιοκτήτες αριθμών που το χρησιμοποιούν. Αν εντοπίσεις τέτοιο αριθμό, μην τον καλέσεις και κατάγγειλέ τον.

Τι γίνεται με premium αριθμούς από το εξωτερικό;

Η ΕΕΤΤ δεν έχει δικαιοδοσία σε ξένους αριθμούς. Αν χρεωθείς από εξωτερικό premium αριθμό, αμφισβήτησε πρώτα τη χρέωση στον πάροχό σου και απευθύνσου στην ευρωπαϊκή πλατφόρμα καταναλωτή ECC-Net για τη χώρα του αριθμού. Η φραγή διεθνών κλήσεων, αν δεν τις χρειάζεσαι, κόβει και αυτό το ρίσκο.

Η φραγή premium μου κόβει και χρήσιμες υπηρεσίες;

Πρακτικά όχι. Οι υπηρεσίες που θα ήθελες πραγματικά να καλέσεις - τράπεζα, ραντεβού, εξυπηρέτηση - δεν λειτουργούν σε premium αριθμούς. Το μόνο που χάνεις είναι πρόσβαση σε γραμμές που, ούτως ή άλλως, θα προτιμούσες να μην πληρώσεις κατά λάθος.

Συνοπτικά

Οι premium αριθμοί δεν σε χτυπούν, σε δελεάζουν να τους χτυπήσεις εσύ - μια αναπάντητη, ένα δώρο, μια δήθεν εκκρεμότητα. Η προσοχή βοηθάει, αλλά προϋποθέτει ότι θα είσαι σε εγρήγορση κάθε φορά. Η μία κίνηση που δεν σε προδίδει ποτέ είναι η δωρεάν φραγή premium στον πάροχο. Κάν' την σήμερα, και ο ακριβότερος αριθμός στην Ελλάδα γίνεται για εσένα απλώς μια αναπάντητη που αγνοείς.